به گزارش اخبار جهادی، وبگاه آمریکایی «آکسیوس» گزارش داده است که آژانس بینالمللی انرژی اتمی در چارچوب توافقی که با میانجیگری آمریکا و با هماهنگی دولت جدید سوریه و اسرائیل حاصل شده، قرار است مواد هستهای باقیمانده از دوره حکومت بشار اسد را از یک مرکز مخفی موسوم به «سایت ۹۹» خارج کند؛ اقدامی که هدف آن جلوگیری از شکلگیری یک بحران امنیتی و احتمال تشدید تنش میان سوریه و اسرائیل و حتی ترکیه عنوان شده است.
بر اساس گزارش آکسیوس، «سایت ۹۹» یکی از مراکزی است که اسرائیل طی دو سال گذشته آن را بهطور مستمر زیر نظر داشته است. دو مقام اسرائیلی به این رسانه گفتهاند حکومت سابق سوریه بخشی از مواد مرتبط با پروژه هستهای «الکبر» را در این محل نگهداری میکرد. یک مقام آمریکایی نیز گفته است بخشی از این محموله شامل «کیک زرد» و همچنین بقایا و مواد باقیمانده از پروژه الکبر بوده است. به گفته این مقام، این مواد در وضعیت فعلی برای ساخت سلاح هستهای مناسب نیستند، اما امکان استفاده از مواد رادیواکتیو آنها در یک «بمب کثیف» وجود دارد.
راکتور مخفی الکبر که محور اصلی برنامه هستهای اعلامنشده سوریه در دوره بشار اسد محسوب میشد، سال ۲۰۰۷ هدف حمله اسرائیل قرار گرفت. به نوشته آکسیوس، پس از این حمله بخش عمده برنامه از بین رفت، اما شماری از مراکز تحقیقاتی، توسعهای و انبارهای مرتبط با آن باقی ماندند و عمدتاً غیرفعال بودند.
آکسیوس گزارش داده است ارتش اسرائیل مدت کوتاهی پس از سقوط حکومت اسد، ورودیهای «سایت ۹۹» را بمباران کرد تا مانع دسترسی به مواد موجود در آن شود. آمریکا و اسرائیل نیز بیش از یک سال درباره نحوه برخورد با این مرکز مذاکره کرده بودند و تلآویو به واشنگتن هشدار داده بود که باقی ماندن مواد هستهای در این سایت را تحمل نخواهد کرد. مقامهای اسرائیلی حتی از احتمال حمله دوباره در صورت تلاش برای دسترسی به این مواد سخن گفته بودند؛ هرچند یک مقام آمریکایی تأکید کرده که اسرائیل در آستانه اجرای چنین حملهای قرار نداشته است.
تنش بر سر این مرکز چند هفته پیش افزایش یافت؛ زمانی که اسرائیل تحرکاتی را در اطراف سایت مشاهده کرد و گمان برد دولت جدید سوریه ممکن است در تلاش برای دسترسی به مواد باشد. مقامهای اسرائیلی همچنین درباره احتمال نقش ترکیه در این روند ابراز نگرانی کرده بودند. در پی این تحولات، دولت ترامپ از اسرائیل خواست دست به اقدام نظامی نزند و آژانس بینالمللی انرژی اتمی را وارد پرونده کرد.
بر اساس گزارش آکسیوس، نتیجه این مذاکرات به توافقی میان آژانس و دولت سوریه منجر شد که حدود سه هفته پیش امضا شده و بر اساس آن مواد هستهای از «سایت ۹۹» خارج خواهد شد. عملیات هنوز آغاز نشده یا دستکم خروج مواد تکمیل نشده است و یک مقام آمریکایی ابراز امیدواری کرده روند انتقال بهزودی شروع شده و تا پایان سال ۲۰۲۶ به پایان برسد.
همکاری هستهای دولت جدید سوریه با آژانس پیش از این نیز بهصورت رسمی اعلام شده بود. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در ژوئن ۲۰۲۵ پس از دیدار با ابومحمد الجولانی (احمد الشرع) اعلام کرد دمشق با «شفافیت کامل» برای روشن شدن فعالیتهای هستهای گذشته سوریه همکاری خواهد کرد و دسترسی فوری و بدون محدودیت به سایتهای مرتبط با تحقیقات آژانس را پذیرفته است.
آژانس همچنین در سپتامبر ۲۰۲۵ اعلام کرد نمونهبرداریهای محیطی از یکی از مراکز سوریه، وجود شمار قابل توجهی از ذرات اورانیوم طبیعی با منشأ انسانی را نشان داده که برخی از آنها با فرآیند تبدیل کنسانتره سنگ اورانیوم به اکسید اورانیوم سازگار بودهاند. گروسی در ژوئن ۲۰۲۶ نیز تأکید کرد که دولت احمد الشرع همچنان با آژانس همکاری کامل دارد و هدف، روشن شدن و بستن پرونده مسائل پادمانی باقیمانده از فعالیتهای هستهای گذشته سوریه است.
با این حال، جزئیات مشخص درباره «سایت ۹۹»، توافق برای خارج کردن مواد و نقش آمریکا و اسرائیل تاکنون از سوی آژانس بهصورت عمومی تأیید نشده است. آکسیوس نوشته است که کاخ سفید، آژانس بینالمللی انرژی اتمی و دفتر نخستوزیر اسرائیل از اظهارنظر درباره گزارش خودداری کردهاند و عملیات مربوط به این سایت همچنان در حال انجام است.
انتهای پیام/
