به گزارش اخبار جهادی، روزنامه انگلیسی تلگراف در تحلیلی درباره آخرین تحولات مذاکرات ایران، عمان و آمریکا بر سر تنگه هرمز، نوشته است که توافق در حال شکلگیری درباره این آبراه راهبردی میتواند مهمترین نشانه از برتری سیاسی و راهبردی تهران پس از جنگ باشد؛ وضعیتی که به اعتقاد این روزنامه، با اهداف اولیه واشنگتن از ورود به جنگ فاصله زیادی دارد.
تلگراف در این تحلیل که در ۱۵ مرداد ماه منتشر شده، تأکید میکند هنوز نباید یک توافق دیپلماتیک را پیش از امضای نهایی قطعی دانست؛ با این حال، اطلاعات و گزارشهایی که در روزهای اخیر از مسقط، تهران و واشنگتن منتشر شده، همگی نشان میدهند ایران و عمان به توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز بسیار نزدیک شدهاند.
تنگه هرمز طی ماههای گذشته به مهمترین نقطه کشمکش میان تهران و واشنگتن تبدیل شده است. ایران پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل در ماه فوریه، عبور و مرور عادی از این آبراه را بهشدت محدود کرد. ایالات متحده نیز در مقابل، محاصره دریایی بنادر ایران را در دستور کار قرار داد و دو طرف برای ماهها در وضعیتی قرار گرفتند که هیچیک حاضر نبود نخستین گام را برای بازگرداندن شرایط عادی کشتیرانی بردارد.
اهمیت تنگه هرمز تنها به ایران و کشورهای خلیج فارس محدود نیست. حدود یکپنجم جریان جهانی نفت و گاز از این مسیر عبور میکند و هرگونه اختلال طولانیمدت در آن میتواند قیمت انرژی، هزینه حملونقل و تورم را در اقتصاد جهانی تحت تأثیر قرار دهد. از همین رو، تلگراف معتقد است توافق احتمالی تهران و مسقط نهتنها برای کشورهای منطقه، بلکه برای مصرفکنندگان انرژی در سراسر جهان خبر مهمی خواهد بود.
در ماههای گذشته شمار زیادی از کشتیهای تجاری و دریانوردان در منطقه خلیج فارس با محدودیتهای جدی روبهرو شدند و بازگشت تردد دریایی به شرایط عادی میتواند به کاهش خطر یک بحران تازه انرژی و تورم جهانی کمک کند. اما از نگاه تلگراف، اهمیت اصلی توافق احتمالی فراتر از بازگشایی یک مسیر کشتیرانی است.
تنگه هرمز یکی از اصلیترین موارد اختلاف ایران و آمریکا درباره نحوه اجرای تفاهمنامهای بود که در ماه ژوئن برای پایان دادن به جنگ تنظیم شد. طبق مفاد منتشرشده از این تفاهم، ایران متعهد شده بود برای یک دوره ۶۰ روزه زمینه عبور امن کشتیهای تجاری را بدون دریافت هزینه فراهم کند و همزمان مذاکراتی با عمان و دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس درباره ترتیبات آینده مدیریت و خدمات دریایی در تنگه هرمز انجام دهد. آمریکا نیز متعهد شده بود روند پایان دادن به محاصره دریایی ایران را آغاز کند.
اختلاف اساسی پس از آن بر سر وضعیت هرمز پس از پایان دوره موقت ۶۰ روزه شکل گرفت. واشنگتن تأکید داشت عبور کشتیها باید در آینده نیز بدون دریافت هزینه ادامه پیدا کند؛ اما مقامهای ایرانی اعلام کردند تهران و عمان در حال بررسی یک سازوکار تازه برای اداره و تأمین امنیت این آبراه هستند و ایران قصد دارد بابت برخی خدمات دریایی، ایمنی، نظارت بر کشتیها و مسائل زیستمحیطی هزینه دریافت کند.
عبدالرضا رحمانی فضلی، سفیر ایران در چین پیشتر گفته بود ایران این مبالغ را «عوارض عبور» نمیداند، بلکه آن را هزینه خدمات مرتبط با امنیت و مدیریت کشتیرانی تلقی میکند. او همچنین گفته بود کشورهایی که در دوران جنگ روابط دوستانهای با تهران داشتهاند ممکن است از شرایط متفاوتی برخوردار شوند. واشنگتن این تفکیک میان «عوارض» و «هزینه خدمات» را نپذیرفته است.
اکنون گزارشها درباره رسیدن تهران و مسقط به یک چارچوب مشترک، از نگاه تلگراف معنای سیاسی مهمی دارد: ایران پس از ماهها جنگ نهتنها از معادله تنگه هرمز حذف نشده، بلکه در تعیین ترتیبات آینده این آبراه نقشی محوری پیدا کرده است. آمریکا رسماً طرف توافق دوجانبه احتمالی ایران و عمان نیست، اما برای عملی شدن بازگشایی کامل مسیر دریایی ناچار است ترتیبات حاصل از مذاکرات دو کشور را بپذیرد یا دستکم با اجرای آن مخالفت عملی نکند. تلگراف این مسئله را یکی از نشانههای تغییر موازنه مذاکرات به سود تهران میداند.
این روزنامه یادآوری میکند که آمریکا و اسرائیل در آغاز جنگ از موضع قدرت وارد درگیری شدند و ایران نیز در جریان حملات خسارات سنگینی متحمل شد. با این حال، معیار نتیجه یک جنگ تنها میزان خسارات نظامی یا تعداد اهداف منهدمشده نیست؛ نتیجه سیاسی پس از توقف درگیری نیز اهمیت دارد. در این چارچوب، اگر ایران پس از جنگ همچنان بتواند در تعیین قواعد عبور از یکی از مهمترین آبراههای انرژی جهان نقش اصلی داشته باشد، این مسئله با تصویری که واشنگتن در آغاز جنگ از شکست و وادار کردن تهران به پذیرش شرایط آمریکا ارائه میکرد، سازگار نیست.
حتی دونالد ترامپ در هفتهها و ماههای گذشته بارها بر برتری نظامی آمریکا تأکید کرده و گفته بود بخش بزرگی از توان نظامی، موشکی، دریایی و پدافندی ایران در جنگ از بین رفته است. با این حال، ادامه اختلاف بر سر هرمز نشان داد برتری نظامی آمریکا بهطور خودکار به تحمیل تمامی شروط واشنگتن در مذاکرات سیاسی منجر نشده است.
تلگراف توافق بر سر هرمز را نخستین آزمون بزرگ اجرای تفاهم پایان جنگ میداند و استدلال میکند که این آزمون، دستکم در شرایط فعلی، بیشتر مطابق خواستههای تهران پیش رفته است. با این حال، اختلافات بزرگ دیگری هنوز باقی ماندهاند.
آینده برنامه هستهای ایران، نحوه و میزان لغو تحریمهای آمریکا و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران از جمله موضوعاتی هستند که میتوانند بار دیگر روند مذاکرات را با بحران روبهرو کنند. هنوز مشخص نیست دو طرف درباره این مسائل تا چه اندازه حاضر به عقبنشینی خواهند بود و توافق نهایی نیز هنوز تضمینشده نیست.
اما تحلیل تلگراف این است که موفقیت تهران در نخستین آزمون بزرگ پس از جنگ میتواند الگویی برای سایر مذاکرات باشد. اگر ایران توانسته باشد در موضوعی به اهمیت تنگه هرمز موقعیت خود را حفظ کند، احتمال دارد در مذاکرات مربوط به تحریمها، داراییهای بلوکهشده و پرونده هستهای نیز با قدرت چانهزنی بیشتری وارد شود. به تعبیر این روزنامه، حتی اگر ایران در جریان درگیری خسارات نظامی و اقتصادی بزرگی متحمل شده باشد، توانسته مهمترین اهرم ژئوپلیتیکی خود، یعنی نفوذ بر تنگه هرمز، را حفظ کند و آمریکا نیز نتوانسته تهران را وادار به پذیرش کامل شرایط خود کند.
تلگراف در پایان ارزیابی خود را در جملهای بسیار صریح خلاصه میکند: «ایران این جنگ را برد؛ آمریکا باخت.»
انتهای پیام/
