به گزارش اخبار جهادی، روزنامه عبری اسرائیل هیوم به قلم دنی سیترینوویچ، به بررسی تحول گفت‌وگوهای عمومی در ایران درباره سلاح هسته‌ای پرداخت و استدلال کرد موضوعی که پیش‌تر با محدودیت‌های سیاسی و مذهبی مواجه بود، اکنون با صراحت بیشتری مطرح می‌شود.
نویسنده، این تحول را در چارچوب فشارهای امنیتی سال‌های اخیر بررسی کرده و معتقد است جنگ و ترور (شهادت) آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای در پایان فوریه، به گسترش بحث درباره ضرورت بازدارندگی هسته‌ای شتاب داده است.
سیترینوویچ در مرور پیشینه موضع رسمی ایران نوشته است تهران برای سال‌ها بر فتوای آیت‌الله خامنه‌ای درباره ممنوعیت شرعی سلاح هسته‌ای تأکید می‌کرد. به روایت مقاله، این موضع در اوایل دهه ۲۰۰۰ مطرح شد، ایران در سال ۲۰۰۵ آن را رسماً به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ارائه کرد و رهبر ایران در سال ۲۰۱۹ نیز بر آن تأکید داشت.
بخش دیگری از تحلیل به پرونده فعالیت‌های هسته‌ای گذشته ایران اختصاص دارد. سیترینوویچ با استناد به اسناد و ارزیابی‌های غربی مدعی شده است ایران هم‌زمان با تأکید بر ممنوعیت شرعی بمب، برنامه‌ای محرمانه با نام «آماد» به ریاست (شهید) محسن فخری‌زاده دنبال می‌کرد. او همچنین فعالیت دانشمندان مرتبط با این برنامه در شرکت‌های غیرنظامی، مراکز پژوهشی و سازمان «سپند» را مطرح کرده است.
به نوشته نویسنده، ایران در سال ۲۰۱۵ وجود چنین برنامه‌ای را در برابر آژانس رد کرد، اما اسنادی که اسرائیل در سال ۲۰۱۸ از انتقال آن‌ها از انباری در تهران خبر داد، مبنای ارزیابی‌های تازه‌ای قرار گرفت. مقاله حجم این مجموعه را حدود نیم تُن اسناد و لوح‌های اطلاعاتی عنوان کرده است.
سیترینوویچ با ارجاع به تحلیل مؤسسه آمریکایی علوم و امنیت بین‌المللی از این اسناد، مدعی شده پروژه آماد در اواخر دهه ۱۹۹۰ و اوایل دهه ۲۰۰۰ بر توسعه سلاح هسته‌ای متمرکز بود. او توقف برنامه در پاییز ۲۰۰۳ را به حمله آمریکا به عراق مرتبط دانسته و نوشته است برخی فعالیت‌ها پس از آن، در قالبی محدودتر و پراکنده‌تر ادامه یافتند.
برای ارزیابی دقیق این پیشینه، گزارش رسمی آژانس در دسامبر ۲۰۱۵ میان فعالیت‌های گذشته و وضعیت آن زمان تمایز قائل شده بود. آژانس ارزیابی کرد مجموعه‌ای از فعالیت‌های مرتبط با توسعه وسیله انفجاری هسته‌ای تا پایان ۲۰۰۳ به‌صورت هماهنگ و برخی فعالیت‌ها پس از آن انجام شده‌اند اما این فعالیت‌ها از مطالعات امکان‌سنجی، پژوهش‌های علمی و کسب برخی قابلیت‌های فنی فراتر نرفته بودند. آژانس همچنین اعلام کرد نشانه معتبری از چنین فعالیت‌هایی پس از سال ۲۰۰۹ یا انحراف مواد هسته‌ای مرتبط با ابعاد احتمالی نظامی پیدا نکرده است.
مقاله اسرائیل هیوم در بررسی تغییر لحن مقام‌های ایرانی، به سخنان محمود علوی در سال ۲۰۲۱، (شهید) کمال خرازی در سال ۲۰۲۲ و احمد حق‌طلب در آوریل ۲۰۲۴ اشاره می‌کند. نویسنده، این اظهارات درباره فشار خارجی، توانایی فنی و احتمال بازنگری در دکترین هسته‌ای را نشانه‌هایی از آشکارترشدن بحث درباره گزینه تسلیحاتی می‌داند.
او همچنین به شهادت تولسی گبرد، مدیر اطلاعات ملی آمریکا در مارس ۲۰۲۵ استناد کرده است. گبرد در آن مقطع گفته بود ارزیابی جامعه اطلاعاتی آمریکا همچنان این است که ایران سلاح هسته‌ای نمی‌سازد و آیت‌الله خامنه‌ای برنامه متوقف‌شده در سال ۲۰۰۳ را مجدداً مجاز نکرده است. او در عین حال از تضعیف تابوی چندده‌ساله بحث عمومی درباره سلاح هسته‌ای و تقویت احتمالی حامیان آن در ساختار تصمیم‌گیری ایران سخن گفته بود.
سیترینوویچ در پایان، با ارجاع به گزارش‌های رسانه‌ای، از افزایش طرح موضوع خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای، موسوم به ان‌پی‌تی، نوشته است. جمع‌بندی او این است که فشار جنگ می‌تواند جایگاه طرفداران بازدارندگی هسته‌ای را تقویت کند.
انتهای پیام/
